Blog

Termin EDUKACJA kojarzy nam się przede wszystkim z okresem młodości. To czas zdobywania wiedzy, nabywania nowych umiejętności oraz kształtowania postaw. Szkoła, później studia i wydawałoby się, że etap edukacji mamy już za sobą (przynajmniej tej formalnej). Ale czy kończąc studia czujemy się gotowi do tego, aby podjąć pracę zgodną z naszymi predyspozycjami i spełniać się w życiu zawodowym? I czy w XXI wieku EDUKACJA ma jakikolwiek deadline?

Odpowiedź na obydwa wyżej postawione pytania jest jednoznaczna – NIE. Wchodząc na rynek pracy istnieje dosyć małe prawdopodobieństwo, że pierwsze, a nawet kolejne obejmowane przez nas stanowisko pracy, będzie tym idealnym i wymarzonym.

Po pierwsze dlatego, że edukacja masowa mocno ogranicza nasze możliwości poznawcze. W szkole uczymy się o świecie, o tym co nas otacza, szukamy związków przyczynowo – skutkowych. Zdecydowanie najmniejszą ilość uwagi poświęcamy wówczas na samopoznanie (ang. self-knowledge).

Mało wiemy o sobie:

  • kim jesteśmy?
  • jakie są nasze życiowe wartości?
  • co jest dla nas ważne?
  • czego chcemy?
  • dokąd zmierzamy?
  • jakie są nasze cele zarówno te zawodowe, jak i życiowe?

W edukacji masowej niewielki nacisk kładzie się na poznanie samego siebie, na rozwój jednostki. Dlatego kończąc szkołę/studia wiedza o nas samych jest niewystarczająca.  Dodatkowo nie mając świadomości na temat tego, jak ważna w dzisiejszych czasach jest wiedza o samym sobie, prawdopodobnie długo jeszcze przyjdzie nam szukać spełnienia w życiu zawodowym.

Po drugie brak samoświadomości, to również problem z podejmowaniem trafnych decyzji dotyczących planowania dalszej ścieżki kariery. Bo jak wybrać drogę i poszczególne kroki do celu, jeśli tego celu nie mamy? A brak celowości bierze się właśnie z braku wiedzy na temat siebie. I tak koło się zamyka.

Deadline w edukacji

W dzisiejszych czasach jedyną pewną rzeczą jest zmiana. Zdobywana wiedza bardzo szybko się dezaktualizuje. W związku z tym środowisko i dynamicznie zachodzące w nim zmiany technologiczne niejako wymuszają na nas kontynuowanie edukacji. Bardzo mocno zmieniła się również definicja i przebieg kariery zawodowej.

Kariera zawodowa dawniej vs dziś

Znany na całym świecie ekspert rozwoju kariery – Richard Knowdell porównuje przebieg kariery zawodowej do podróży różnymi środkami transportu:

POCIĄG

Jeszcze do nie tak dawna (przełom lat 80 i 90) przebieg kariery zawodowej można było porównać do podróży pociągiem. Pociąg, jak wiadomo podąża po raz wytyczonych trasach i wcześniej czy później dociera do stacji końcowej, która w tym przypadku nosiła nazwę „Emerytura”. Dawniej wystarczyło zdobyć bilet (tzn. uzyskać odpowiednie wykształcenie) i wsiąść do właściwego pociągu, aby realizować z góry określone cele.

SAMOCHÓD TERENOWY

Współczesny przebieg kariery przypomina natomiast podróż samochodem terenowym. Musimy nauczyć się samodzielnie prowadzić ten samochód, sami wyznaczać cele i kierunki podróży, dbać o odpowiedni stan techniczny pojazdu oraz wszelkiego rodzaju urządzenia nawigacyjne. To jednak nie wystarcza – konieczna jest także umiejętność radzenia sobie z trudnymi warunkami i niespodziewanymi zakrętami. Taka podróż wymaga od nas nieustannej obserwacji otaczającej nas rzeczywistości, dużej umiejętności przewidywania oraz gotowości do umiejętnego modyfikowania trasy, którą początkowo planowaliśmy podążać

W tradycyjnym przebiegu ścieżki kariery (pociąg) dominował powtarzalny schemat, w którym można było wyróżnić następujące główne elementy:

  1. Zakończenie edukacji i podjęcie zatrudnienia. Etap ten oznaczał, że kończy się czas nauki, a zaczyna czas pracy.
  2. Budowanie kariery przypadające na lata między 25, a 45 rokiem życia. Oznaczało to na ogół mozolne pięcie się po szczeblach hierarchii organizacyjnej.
  3. Okres „odcinania kuponów”, zbierania plonów z dotychczas podejmowanych wysiłków.

Obecnie schemat ten ulega odrzuceniu. Wkroczenie na rynek pracy nie oznacza końca edukacji, wręcz przeciwnie, podjęcie zatrudnienia w nowoczesnej organizacji staje się tożsame z podjęciem intensywnej nauki.

Dziś ludzie nie pracują już 40 lat na tych samych stanowiskach. W grupie pracowników w wieku od 25 do 35 lat średni czas piastowania jednego stanowiska skraca się do trzech lat.

Są tacy, którzy twierdzą, że słowo kariera jako anachronizm minionej epoki w ogóle powinien zostać usunięty ze słownika, zbliżamy się bowiem nieuchronnie ku modelowi gospodarki opartej na projektach. Nie ma zatem wątpliwości, że sami przechodzić będziemy różne zmiany w życiu zawodowym co kilka lat, o wiele częściej niż to było społecznie akceptowalne w przeszłości.

Uczenie się jako kluczowa kompetencja współczesnego rynku pracy

Powszechne jest przekonanie, że żadna szkoła, żadne studia nie przygotują nas do pracy na konkretnym stanowisku, a zachodzące zmiany powodują konieczność ciągłego dokształcania. Kariera zawodowa traci swój liniowy charakter, nabiera charakteru nieprzewidywalnego. Następuje przeniesienie odpowiedzialności za przebieg kariery w organizacji na pracownika. Podjęcie tej odpowiedzialności wymaga od niego zmiany sposobu myślenia o własnym rozwoju zawodowym.

Według przeprowadzonych badań (m.in. PFR, LS) studenci i absolwenci polskich uczelni są przekonani, że w dzisiejszych czasach konieczne jest ciągłe dokształcanie się, a studia są jedynie jednym z etapów w mającym trwać całe życie procesie zdobywania nowej wiedzy i doświadczeń. Takie otwarte podejście do procesu uczenia się jest niezbędne w kontekście przygotowania młodych do funkcjonowania w świecie, w którym ciągła zmiana warunków jest normą.

Instytut Gallupa od 40 lat prowadzi systematyczne badania na temat talentów potrzebnych do osiągnięcia doskonałości w różnych rolach zawodowych. Test talentów Gallupa (StrengthsFinder) mierzy obecność 34 cech zwanych talentami. Talenty są naturalnymi wzorcami myślenia, odczuwania oraz zachowania. Najsilniejsze, najbardziej dominujące talenty danej osoby mają największy wpływ na jej zachowanie i osiągnięcia.

Spośród 34 neuronalnych wzorców, zwanych talentami, jednym z najbardziej dziś pożądanych w kontekście rozwoju ścieżki kariery jest uczenie się (ang. learner). Szczęściarzami możemy nazwać tych, którzy mają go w swoim Top5. Według badania przeprowadzonego przez Polski Fundusz Rozwoju pt. „Kompetencje przyszłości – jak je kształtować w elastycznym ekosystemie edukacyjnym?”, w warunkach transformacji cyfrowej kluczowym zasobem staje się wiedza, a kluczową kompetencją ludzi i organizacji – sposób i szybkość jej pozyskiwania i wykorzystywania.

Lifelong learning

Dużym wyzwaniem dla polskich firm na najbliższe lata będzie stworzenie kultury uczenia się (lifelong learning) oraz zapewnienie pracownikom dostępu do nowoczesnych metod planowania i rozwijania ścieżek kariery. Dlaczego permanentny rozwój staje się dziś tak ważny? Ponieważ obecnie ludzie sami muszą się edukować.

W dzisiejszych czasach liczą się Twoje kompetencje, to co potrafisz, albo jak szybko będziesz w stanie się czegoś nauczyć. Dyplom nie jest najważniejszy. Dziś liczy się to, czy jesteś na tyle elastyczny, żeby pracować projektowo i jak szybko przystosujesz się do zmieniających się warunków.

Nie pozostaje mi nic innego jak zapytać – Czego się ostatnio nauczyłeś i jak wykorzystasz zdobytą wiedzę?

Literatura:

  1. Coaching kariery. Doradztwo zawodowe w warunkach współczesnego rynku pracy“, M. Sidor – Rządkowska, Wolters Kluwer, 2018
  2. Metoda Pivot – czyli zwinny proces rozwoju kariery zawodowej”, J. Blake, Onepress, 2018

Dodaj komentarz